lezers
contact

Willy van Strien

wetenschapsjournalist

Het penisduel

In zee voeren enkele soorten naaktslakken en platwormen een merkwaardige strijd. Als twee dieren elkaar ontmoeten en willen paren, is het maar de vraag welke rol ze zullen aannemen. De dieren zijn namelijk hermafrodiet – man en vrouw tegelijk – en kunnen als man, of als vrouw, of als man én vrouw paren. Meestal willen beide partners alleen de mannelijke rol op zich nemen. Ze proberen elkaar met hun penis te raken, en duiken ondertussen weg voor die van de ander.
Dit ‘penisduel’ is een prachtig voorbeeld van bizar seksueel gedrag. Ik ontleende er de titel aan van mijn boek over de evolutie van seksueel gedrag. Het boek, dat in september 2008 verscheen, behandelt recent onderzoek aan zo’n dertig soorten dieren of soortgroepen. Het zijn diersoorten waarvan het gedrag uitvoerig is onderzocht, dieren die iedereen kent en dieren die opvallend gedrag vertonen. Ik heb een groot aantal onderzoekers bezocht, gebeld of gemaild om ze te laten vertellen over hun werk en hun fascinatie daarvoor.
Alle aspecten van voortplanting komen aan de orde: veroveringsstrategieën, partnerkeus (vaak zijn vrouwen kieskeuriger dan mannen, maar dat gaat lang niet altijd op!), zorg voor jongen, taakverdeling in sociale groepen en de dubbelrol van hermafrodieten. Steeds weer blijkt het eigenbelang (streven naar een maximaal voortplantingssucces) de drijfveer te zijn van het gedrag. En doordat belangen vaak tegengesteld zijn, ontwikkelen zich bizarre gedragspatronen – zoals het penisduel.


Het penisduel - en ander strategisch seksueel gedrag van dieren
Willy van Strienboekomslag
KNNV Uitgeverij, Zeist 2008
ISBN 978 90 5011 288 8

Inhoudsopgave
Inhoud


Bestellen
KNNV Uitgeverij
of via de boekwinkel

Als e-book

Radio

Op 29 september 2008 besteedde omroep Llink in het radioprogramma OBA Live aandacht aan Het Penisduel. Beluister én bekijk de uitzending (klik bij Penisduel op ‘bekijk item’).

Enkele recensies

Bionieuws, 18 oktober 2008. Sappige strijd om de voortplanting. Jeroen Scharroo.
De Stentor, 8 november 2008. Hoe groter de ballen, hoe kleiner de hersens. Guus Urlings.
Volkskrant, 20 september 2008 (Kennis). Het sperma spat ervan af. Caspar Janssen.